امروز:
چهارشنبه - 8 بهمن - 1404
ساعت :

واژه‌گزینی؛ نیازی برای پشتیبانی از هویت ملی معاون گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، همسان‌سازی علمی و رسانه‌ای را برای پاسداشت زبان فارسی ناگزیر دانست و واژه‌های بیگانه را تهدیدی جدی برای هویت فرهنگی کشور برشمرد و یادآور شد: جوانان بیش از گذشته نیازمند پیوند با زبان مادری هستند.

 به گزارش حبیب خبر، "نسرین پرویزی" با تأیید بحران جدی در استفاده از زبان فارسی و شیوع واژه‌های بیگانه در گفتار نسل امروز، بر نقش کمرنگ نهادهای دولتی و رسانه‌ها در جا انداختن واژه‌های مصوب فرهنگستان تأکید می کند و راهکارهای فرهنگی و اجرایی را مطرح می‌سازد.

 ۱. سویه های بحران: بالیدن به زبان بیگانه

 او باور دارد: بهره‌گیری گسترده از واژه‌های بیگانه از سوی تبار امروز به مرحله‌ای رسیده که: « دیگر فارسی حرف نمی‌زنند»! 

 این گزاره نشان‌دهنده ژرفای رخنه واژه‌های بیگانه در  گفت و گوی روزمره است.

 تبدیل به بالیدن: شوربختانه، بهره بردن از واژگان انگلیسی به یک ارزش و عامل فخر فروشی تبدیل شده است، در حالی که باید هویت ملی و زبان فارسی محل فخر باشد.

بی‌اهمیت شدن هویت ملی: این بی‌میلی نسبت به زبان فارسی، ریشه در بی‌اهمیت دانستن هویت ملی و تمایل به مهاجرت دارد.

۲. چالش‌های فرهنگستان و نقش رسانه‌ها

فرهنگستان به تنهایی قادر به چیرگی بر این بحران نیست و در زمینه اجرایی کردن مصوبات با چالش‌هایی روبروست:

الف) الزام قانونی و نبود همکاری اجرایی

الزام‌آور بودن مصوبات: پرویزی پافشاری می‌کند: برنهاده های فرهنگستان به لحاظ قانونی لازم‌الاجرا هستند و تمام دستگاه‌های دولتی، صداوسیما و خبرگزاری‌های تحت نظارت دولت ناچار به استفاده از آن‌ها هستند.

نقض قانون از سوی کارگزاران: با این حال، بسیاری از سازمان‌های دولتی و کارگزاران خود را ناگزیر به پایش این پذیرش شدگان نمی‌دانند و در سخنرانی‌ها با شتاب از برابرهای انگلیسی استفاده می‌کنند. (برای نمونه «تیبل» به جای «پیشخان» یا «قفسه»).

رییس جمهور و هیات امنا: رییس‌جمهور، رییس هیبت امنای فرهنگستان است و برنهاده ها باید از سوی دولت رسانده و پیگیری شوند.

ب) نقد عملکرد رسانه‌ای

 ریشخند واژه‌ها: گاهی زمان ها، رسانه‌ها به‌جای کمک به جا افتادن واژه‌ها، یک واژه خاص (مانند «کروچنده») را از بافت اصلی خارج کرده و در بافت‌های غیرمعمول و طنزآمیز به کار می‌برند که سبب ریشخند و  پذیرش نشدن عمومی می‌شود.

نبود ارتباط نزدیک: رسانه‌ها بدون رایزنی با فرهنگستان، واژه‌هایی را پخش می‌کنند که ممکن است در دست تجدیدنظر باشند.

ج) نحوه جا افتادن واژه‌ها

تجربه کامروا: واژه‌هایی مانند «پیامک» و «رایانه» به دلیل کاربرد دولتی، حمایت صداوسیما و ورود به متون عمومی (مانند یارانه‌ها) با موفقیت جا افتادند.

کاربرد درسی: پرویزی باور دارد: مهم‌ترین راهکار برای نسل جدید، وارد کردن واژه‌های پذیرفته به کتاب‌های درسی است. دانش‌آموزان همانگونه که مفاهیم علمی بیگانه (مانند «میتوکندری») را حفظ می‌کنند، واژه‌های فارسی (مانند «راکیزه») را نیز یاد می‌گیرند.

۳. فرآیند علمی واژه‌گزینی و تخصص

پرویزی در پاسخ به خرده‌گیری‌ها و ریشخندها، بر فرآیند علمی و تخصصی واژه‌گزینی تأکید می‌کند:

 کارآزمودگان می‌سازند: واژه‌ها دست آورد کارآزمودگان هر رشته (مانند استادان صنایع غذایی، نجوم، یا علوم جوی) هستند و نه تنها چند ادیب. نقش اعضای شورای واژه‌گزینی، نظارت بر ساختار، اصول، ضوابط و نداشتن تشابه آوایی است.

بهره‌بردن از گویش‌ها: فرهنگستان در حال اجرای طرحی برای استفاده از گویش‌های مناطق مختلف ایران برای یافتن معادل‌های بومی و غنی‌تر، به ویژه در بخش های کارشناسی (مانند دام‌پروری یا علوم دریایی)، است تا نیازی به ساختن واژه‌های جدید نباشد.

بازخورد همگانی: فرهنگستان از راه وب‌سایت و دریافت نامه، دیدگاه های مردم را می نگرد و هر واژه پذیرفته شده نیز سه سال به صورت آزمایشی به کار می‌رود تا در صورت لزوم، تجدیدنظر شود (مانند واژه «چینی‌جا» که با «بوفه»  امروزین همخوانی نداشت).

 هم آوری: معاون فرهنگستان باور دارد که فرهنگستان رسالت ساخت برابر را به درستی انجام می‌دهد، ولی ارزش و شایستگی زبان فارسی و رویارویی با بالندگی به بیگانه، نیازمند برنامه‌ریزی فرهنگی پایدار و همکاری جدی وزارت فرهنگ، صداوسیما و کارگزاران دولتی است.

ارسال نظر به عنوان مهمان

پیوست ها

0

نظرات

  • اولین نظر را شما بدهید