حبیب خبر- هوشمند هوشیارزاده:

نشست شلمچه، آغاز فصل تازه‌ای است در تجارت ایران و عراق.

دگرگونی های کنونی در مرز شلمچه و نشست مشترک کنشگران اقتصادی ایران و عراق، نشانه‌ای روشن از گذر روابط تجاری دو کشور از مرحله گفت‌وگو به فاز عمل‌گرایانه و ساختاریافته است؛ راهی که در آن منطقه آزاد اروند نه تنها یک محدوده جغرافیایی، بلکه یک «پیشران اقتصادی» در دیپلماسی تجاری جنوب‌غرب ایران به شمار می‌رود.

*گذر از صادرات یک‌سویه

سال‌ها تجارت ایران و عراق بر صادرات متمرکز بوده است؛ الگویی که اگرچه ارزآور، ولی در بلندمدت ناپایدار است.

 آنچه در نشست شلمچه برجسته شد، تغییر هوشمندانه این رویکرد و ورود به مرحله‌ای متوازن‌تر از مبادلات تجاری است؛ مرحله‌ای که در آن «واردات رسمی، منظم و چارچوب‌مند» از عراق، به‌عنوان مکمل صادرات، تعریف می‌شود.

*منطقه آزاد اروند؛ از تصدی‌گری تا تنظیم‌گری

تأکید مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اروند بر نقش تنظیم‌گری و تسهیل‌گری و واگذاری اجرای تخصصی به اتاق‌های بازرگانی، پیام روشنی دارد: اروند در حال فاصله گرفتن از مدیریت سنتی و حرکت به سمت حکمرانی نوین اقتصادی است؛ راهی که شرط لازم برای پایداری تجارت مرزی و جلب اعتماد بخش خصوصی شمرده می‌شود.

*شلمچه؛ گذرگاهی که رقابتی می‌شود

کاهش زمان ترخیص کالا در گمرک جدید شلمچه عراق از چند ساعت به حدود ۲۰ دقیقه، تنها یک عدد فنی نیست؛ این آمار نشان می‌دهد که تجارت مرزی می‌تواند از «معطلی و فرسایش» به «سرعت و اطمینان» برسد. چنین دگرگونی، شلمچه را به یکی از هماورد‌ترین گذرگاه‌های تجاری منطقه تبدیل می‌کند.

*اقتصاد بر بستر پیوندهای مردمی

تجارت ایران و عراق، فراتر از مبادله کالا، بر پایه پیوندهای ژرف فرهنگی، انسانی و اجتماعی شکل گرفته است. تجربه سال‌های پس از سقوط رژیم بعث نشان داده است که هر جا موانع اداری کنار رفته، همکاری‌های اقتصادی جان تازه‌ای گرفته‌اند.

*افق ۲۰ میلیارد دلاری؛ هدفی دست‌یافتنی

افزایش حجم مبادلات تجاری از ۱۲ به ۲۰ میلیارد دلار در سال، اگرچه بلندپروازانه به نظر می‌رسد، ولی با توسعه زیرساخت‌ها، هماهنگی نهادی و نقش‌آفرینی فعال بخش خصوصی، قابل تحقق است. منطقه آزاد اروند می‌تواند به گره‌گاه تلاقی سیاست، اقتصاد و جغرافیا تبدیل شود.

*مرز؛ خط پایان یا نقطه آغاز؟

نشست شلمچه را باید فراتر از یک جلسه اداری دید. این نشست نشانه‌ای از بازتعریف جایگاه مرز در اقتصاد ملی است؛ مرز اگر درست مدیریت شود، نه خط پایان، که نقطه آغاز توسعه است. منطقه آزاد اروند امروز در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند این نقش تاریخی را ایفا کند.