نزدیک به ۵۰ درصد! این رقم میزان کاهش کمینه دستمزد دلاری در فاصله چهارده سال است.

در واقع ارزش دلاری کمینه دستمزد از سال ۹۱ تا ۱۴۰۴، نزدیک به ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است.

به گزارش حبیب خبر از اکوایران، براساس محاسبات انجام شده کمینه دستمزد دلاری کارگران که در سال 91 نزدیک به 300 دلار بوده در سال 1404 به پایین‌تر از 150 دلار رسیده و تقریبا نصف شده است. به عبارتی می‌توان گفت قدرت خرید کارگران ایرانی در این مدت کاهش شدیدی را تجربه کرده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد در دو دوره کمینه دستمزد دلاری کاهش شدیدی را تجربه کرده است. به بیان دقیق‌تر در سال‌های 92 و 98 این کاهش اتفاق افتاده است. همچنین در بازه سال‌های 93 تا 97 کمینه دستمزد دلاری روندی صعودی داشته است.کمینه دستمزد دلاری براساس میانگین نرخ دلار در هر سال محاسبه شده است.

*روشنگری درباره کمینه دستمزد در ایران

کمینه دستمزد در ایران، رقمی است که شورای عالی کار سالانه برای حمایت از معیشت کارگران تعیین می‌کند. این میزان بر اساس ماده 41 قانون کار و با در نظر گرفتن دو معیار اصلی نرخ تورم و سبد معیشت خانوار مشخص می‌شود. هدف از تعیین کمینه دستمزد، تأمین زندگی کمینهی برای کارگران و جلوگیری از کاهش قدرت خرید آنها در برابر تورم است.

فرایند تعیین کمینه دستمزد در قالب مذاکرات سه جانبه میان نمایندگان دولت، کارگران و کارفرمایان انجام می‌شود. در این مذاکرات، نرخ تورم سالانه و هزینه‌های ضروری زندگی یک خانوار متوسط (معمولاً ۳.۳ نفره) مورد بررسی قرار می‌گیرد تا رقمی متناسب با شرایط اقتصادی کشور تصویب شود.

با این حال، به دلیل نوسانات اقتصادی و افزایش مداوم قیمت کالاها و خدمات، افزایش دستمزدها معمولا از نرخ واقعی تورم عقب می‌ماند که این امر موجب کاهش قدرت خرید کارگران می‌شود.

یک از مهم ترین چالش‌های اجرای کمینه دستمزد، عدم توانایی برخی کارفرمایان در پرداخت آن به ویژه در کسب‌وکارهای کوچک است. این موضوع گاهی منجر به تعدیل نیرو، عدم ثبت بیمه‌ای کارگران یا پرداخت دستمزد‌های غیررسمی می‌شود. همچنین، برخی کارشناسان معتقدند که تعیین کمینه دستمزد بدون در نظر گرفتن بهره‌وری و شرایط اقتصادی، ممکن است منجر به افزایش هزینه‌های تولید و رشد بیکاری شود.

در سال‌های اخیر، به دلیل افزایش تورم، کمینه دستمزد رشد چشمگیری داشته است، اما همچنان تناسبی با هزینه‌های واقعی زندگی کارگران ندارد. به همین دلیل، سیاست‌هایی نظیر افزایش حق مسکن، بن کارگری و یارانه‌های معیشتی برای جبران این نابرابری اجرا شده است. با این‌وجود، بهبود شرایط معیشتی کارگران مستلزم اصلاح سیاست‌های اقتصادی، کنترل تورم و رشد پایدار اقتصادی است تا دستمزدها به صورت واقعی و متناسب با هزینه‌های زندگی افزایش یابند.

*کمینه دستمزد دلاری و قدرت خرید براساس شاخص برابری قدرت خرید(PPP)

کمینه دستمزد دلاری یکی از شاخص‌های مقایسه‌ای برای سنجش میزان دستمزد در کشورهای مختلف است. این شاخص با تبدیل کمینه دستمزد ماهانه کشورها به دلار (معمولاً با نرخ رسمی یا بازار آزاد) به‌دست می‌آید. در ایران، به دلیل نوسانات نرخ ارز، کمینه دستمزد دلاری متغیر است و در دوره‌های جهش ارزی کاهش شدیدی را تجربه می‌کند.

 برای نمونه: اگر کمینه دستمزد ریالی افزایش یابد اما نرخ ارز با سرعت بیشتری رشد کند، کمینه دستمزد دلاری کاهش خواهد یافت، که نشان‌دهنده کاهش ارزش واقعی درآمد کارگران در مقایسه با استانداردهای بین‌المللی است.

اما برای مقایسه واقعی‌تر، شاخص برابری قدرت خرید معیار بهتری است. این شاخص نشان می‌دهد که با درآمد داخلی هر کشور چه میزان کالا و خدمات می‌توان خرید. در واقع، شاخص برابری قدرت خرید تلاش می‌کند اثرات تفاوت قیمت‌ها در کشورها را خنثی کند و یک مقیاس واقعی‌تر از قدرت خرید ارائه دهد.

 در ایران، اگرچه کمینه دستمزد دلاری در مقایسه با بسیاری از کشورهای توسعه یافته بسیار پایین‌تر است، اما به دلیل هزینه‌های کمتر زندگی نسبت به این کشورها، قدرت خرید کارگران نسبت به دستمزد اسمی آن‌ها بالاتر است. به همین دلیل، مقایسه صرف کمینه دستمزد دلاری بدون در نظر گرفتن شاخص PPP می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

با این‌حال در سال‌های اخیر به دلیل افزایش تورم و کاهش ارزش ریال حتی با در نظر گرفتن شاخص PPP، قدرت خرید کارگران کاهش یافته است. این موضوع باعث شده است که هزینه‌های معیشت بیش از کمینه دستمزد افزایش یابد و بسیاری از خانوارهای کارگری برای تأمین نیازهای اولیه خود با مشکل مواجه شوند.

*ارزش دلاری کمینه دستمزد در  چهارده سال

محاسبات اکوایران حاکی از این امر است که کمینه دستمزد دلاری که در سال 91 برابر با 286 دلار بوده، در سال 1404 به رقم 148 دلار رسیده است.

آمار و ارقام نشان می‌دهد که بعد از شروع تحریم‌ها در سال 90 و نمایان شدن آثار این محدودیت‌ها بر اقتصاد ایران نرخ دلار افزایشی شده و کمینه دستمزد دلاری که در سال 91 ، 286 دلار بود، در سال 92 به رقم 186 دلار کاهش یافته است.

البته این کاهش ادامه‌دار نبوده و بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و زمزمه‌های توافق میان ایران و آمریکا، ثبات در بازار ارز برقرار شده و از همین‌رو کمینه دستمزد دلاری روندی صعودی را پی گرفته است.

به زبان اعداد ارزش کمینه دستمزد که در سال 93 ، 191 دلار برآورد شده، در سال 97 به رقم 275 دلار رسیده است. با این‌وجود ارزش دلاری کمینه دستمزد همچنان پایین‌تر از سال 91 بوده است.

روند افزایشی در مقدار کمینه دستمزد دلاری با خروج آمریکا از برجام معکوس شد. در واقع بعد از این رخداد و شوک به اقتصاد ایران و افزایش شدید نرخ دلار، ارزش دلاری کمینه دستمزد دلاری از 275 دلار در سال 97 به 147 دلار در سال 98 سقوط کرد.

 این کاهش ارزش دلاری کمینه دستمزد به جایی رسید که حتی در سال 1400، این رقم به 115 دلار نیز کاهش یافت. در سال‌های 1401 و 1402 نیز ارزش دلاری کمینه دستمزد کمی بالاتر از 150 دلار بوده است. با این‌حال در سال‌های 1403 و 1404 مقدار کمینه دستمزد دلاری 139 دلار و 148 دلار محاسبه شده است.