سلامت مردم امری غیر سیاسی است و نمی‌توان بهداشت و درمان کشور را به امور سیاسی گره زد.

حبیب خبر: دلسوزان نظام سلامت برای انتخاب وزیر بهداشت پیشنهاد هایی پیشکش کردند که در زیر با هم می خوانیم.

 کم و بیش صاحب‌نظران هم عقیده اند که صحنه انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۳، فرصت جدیدی را در همه عرصه‌های حکمرانی کشور به وجود آورده است و اذهان عمومی- چه آنان که رأی داده اند و چه آنان که با صندوق رأی قهر کرده اند- از این پس با چشمانی باز، ناظر بر شرایط ویژه دولت چهاردهم خواهند بود.

 در دوران رقابت انتخاباتی، مسعود پزشکیان بر اهمیت کلیدی دو حوزه “سلامت و آموزش” با رویکردی عدالت محورانه تاکید کرده است. بنابراین، کارگزاری که سکاندار وزارت بهداشت خواهد شد باید دارای مشخصه‌هایی باشد که بتواند از دغدغه‌های رئیس دولت در حوزه سلامت و آموزش پزشکی بکاهد.

 همان گونه که پزشکیان بار‌ها عنوان کرده است، قوانین و برنامه‌های بر زمین مانده در همه حوزه‌ها، آن قدر زیاد است که کارگزاران دولت چهاردهم باید پیش از هر گونه اقدامی، اهتمام ویژه‌ای برای اجرایی کردن این اسناد بالادستی داشته باشند. از جمله اسناد بالادستی در حوزه سلامت و آموزش پزشکی می‌توان به بیانیه گام دوم انقلاب، سیاست‌های کلان سلامت ابلاغی مقام معظم رهبری، برنامه هفتم توسعه و…، اشاره کرد.

وزارت بهداشت یک سازمان بسیار بزرگ است که ساختار آن از کوچک‌ترین روستا‌ها تا پایتخت گسترده شده است. در دهه‌های اخیر نظام سلامت شاهد گرفتن تصمیم ها و سیاست‌های گوناگون و حتا در برخی مواقع ناسازگار با هم بوده است و آثار مستقیم و غیر مستقیم اجرای این سیاست‌ها و راهبرد‌ها در زندگی فرد فرد جامعه مشهود است.

بی شک فردی که قرار است در قامت وزیر بهداشت نقش آفرینی کند، باید چهره‌ای شناخته شده با عملکردی شفاف باشد. عملکردی که در منظر عمومی، بیانگر توانایی موفقیت آمیز او در گستره هایی همچون وجاهت علمی و اجتماعی، تجربه ریاست بر کلان دانشگاه‌ها، تجربه پروژه‌های ملی، دیپلماسی علمی، پاکدستی، مدیریت شرایط بحرانی، استفاده بیشینه از سرمایه انسانی، تعامل با نهاد‌های نظارتی و فساد ستیزی و تصمیم های فراجناحی باشد.

یکی از مهم‌ترین الزامات یک وزیر بهداشت، تعامل گرا بودن است چرا که او باید از یک سو با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان‌های بیمه گر به عنوان خریداران خدمات بهداشتی و درمانی، همکاری کند و به دنبال احقاق حقوق و دریافت به موقع مطالبات بیمه‌ای باشد و از سوی دیگر با دانشجویان و تشکل‌های دانشجویی رفتاری پدرانه داشته باشد.

 از وزیر انتظار می‌رود هم در کنار و هم حامی اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها باشد و از هر گونه برخورد قهرآمیز با دانشجویان و اعضای هیأت علمی جلوگیری کند.

بخش سلامت و آموزش پزشکی پس از بخش آموزش و پرورش دارای بیشترین آمار کارکنان دولت است و با بدنه کارکنان بخش غیر دولتی، بخش بزرگی از جمعیت فعال و شاغل کشور را تشکیل می‌دهد.

 همچنین از نظر سطح علمی، اعضای هیأت علمی و کارشناسان این بخش، بی گزاف از بالاترین سطوح علمی و تجربی برخوردارند و وزیری که قرار است با این عزیزان در مسیر نیل به اهداف نظام سلامت و آموزش پزشکی همسفر شود لازم است دارای وجاهت علمی و اجرایی باشد.

در این مسیر طولانی توجه آقا یا خانم وزیر باید به مؤسسات و جمعیت‌های مردم نهاد و سازمان‌هایی که از نظر صنفی و قانونی، دارای وظایفی بزرگ هستند باشد.

 به عنوان نمونه: سازمان نظام پزشکی، سازمان نظام پرستاری، مجمع خیرین سلامت و ده‌ها انجمن علمی و تخصصی می‌توانند به وزارت بهداشت کمک کنند و این امر در صورت وجود اقبال عمومی و سرمایه اجتماعی شخص وزیر به آسانی در دسترس است.

سوابق مدیریتی وزیر در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی تیپ یک، شناخت همه جانبه نقاط قدرت و ضعف آنها را در پی داشته باشد و فردی که قبلاً در کسوت ریاست دانشگاه بوده، از آگاهی محیطی بسیار بالایی از فرصت‌ها و تهدیدات پیش رو برخورد دار خواهد بود.

 دانشگاه‌های علوم پزشکی دارای سیستم‌ها و زیر سیستم‌های بسیار پیچیده و گسترده‌ای هستند و تجربه عملی مدیریت بر این سازمان‌های بزرگ برای موفقیت وزیر بهداشت امری کارگشا و کلیدی است.

پزشکیان در طول زمان حضور خود در مجلس شورای اسلامی، بار‌ها و بار‌ها به مبحث تعارض منافع و پدیده شوم زیرمیزی پرداخته و به عنوان نماینده مردم برخورد با این مسایل را از وزیران بهداشت وقت خواسته است. اکنون که ایشان از سوی مردم برای تصدی پست ریاست جمهوری انتخاب شده است، تعیین وزیری که خود دچار تعارض منافع برای نمونه در صنعت دارو و تجهیزات پزشکی نباشد امری بدیهی باشد.

بی گمان پیشینه نامزد وزارت، نشانگر نحوه ایفای نقش او در پیچ و خم‌های تاریخی و بحران‌های نظام سلامت است. نحوه برخورد و میزان موفقیت دولت‌ها در مواجهه با محدودیت‌ها و شرایط ویژه‌ای همچون جنگ، زلزله، سیل، بلایای طبیعی، شیوع بیماری‌های واگیردار، همواره در تاریخ ماندگار می‌شود، نمونه آن شیوع پاندمی کرونا در آخرین سال‌های دهه ۹۰ بود.

کشور ایران در شرایط ویژه‌ای قرار گرفته و این امر بر کسی پوشیده نیست و همان گونه که پزشکیان پس از پیروزی در انتخابات دست یاری به سوی مردم دراز کرد و استفاده از ظرفیت همه جناح‌ها را از اهداف خود برشمرد، شاید شنیدن این گونه مطالب پس از پیروزی نامزد ریاست جمهوری در دوره های گوناگون، برای مردم تکراری شده باشد و لایه ها و صنوف ناهمگون جامعه در برخورد با ادارات و وزارتخانه‌ها، خلاف آن را تجربه کرده باشند.

 بنابراین، روی کار آمدن مجدد مدیرانی که جناح بازی و قبیله گرایی برای آن بیش از صلاح مملکت، اولویت دارد، موجب دلسردی و کاهش امید به اصلاح امور خواهد شد؛ پس انتظار می‌رود در پیشینه وزیری که به مجلس شورای اسلامی شناخته می‌شود، بکارگیری بیشینه از سرمایه‌های انسانی نظام سلامت، فارغ از جناح بندی‌های مرسوم، تخریب‌ها و پرونده سازی‌های غیر منصفانه، مشهود باشد.

سلامت مردم امری غیر سیاسی است و نمی‌توان بهداشت و درمان کشور را به امور سیاسی گره زد، اعتقاد، باور و مهارت ” سیاست زدائی ” از امور حاکمیتی سلامت و آموزش، باید از شاخص‌های اصلی وزیران انتخابی باشند و تنها راه راستی آزمایی این امر، کنکاش در گذشته افراد و میزان تلاش ایشان برای انجام شدن این امر حیاتی است.

هم‌اکنون تنها پیشنهاد‌ی که می‌توان به رییس جمهوری کرد، توجه ویژه به نکته هایی که نگارش شد و انتخاب افراد برجسته و شایسته برای دستگاه‌های اجرایی از جمله وزارت بهداشت است.

* دلسوزان نظام سلامت