اهواز/ حبیب خبر- نوید قائدی:

 بررسی آمارهای بیماران نشان می‌دهد آلودگی‌های ناشی از صنایع سنگین در خوزستان، اثرات مخربی بر سلامت انسان‌ها و محیط‌زیست این منطقه گذاشته است. این آثار چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم زندگی مردم و اکوسیستم‌های طبیعی را بی رنگ کرده اند!

 آثار مخرب این آلودگی‌ها بر سلامت انسان‌ها را می‌توان به چندین بخش تقسیم کرد:

 بخش نخست: افزایش نگاه‌گیر بیماری‌های تنفسی مانند آسم، برونشیت به دلیل تنفس هوای آلوده حاوی ذرات معلق، گازهای سمی و آلاینده‌ها است.

 بخش دوم: آلودگی هوا باعث تشدید بیماری‌های قلبی عروقی مانند حمله قلبی و سکته مغزی می‌شود.

بخش سوم: برخی از آلاینده‌ها مانند بنزن و ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای، خطر ابتلا به انواع سرطان را افزایش می‌دهند که آمارها گویای این مطلب مهم و خطرآفرین در استان هستند که نیاز به بررسی دقیق آمارها را دارد که شاید به دلیل تبعات آن کمتر کسی حاضر به انجام این مهم باشد.

بخش چهارم: تماس با آب آلوده و مواد شیمیایی موجود در هوا می‌تواند باعث بروز انواع بیماری‌های پوستی شود.

بخش پنجم و بسیار مهم دیگر: برخی آلاینده‌ها مانند سرب می‌توانند به سیستم عصبی، به‌ویژه در کودکان، آسیب رسانده و باعث اختلالات یادگیری و رفتاری شوند که به نظر می‌رسد مشهود باشد.

همچنین از مهم‌ترین اثرهای آلودگی‌ها بر محیط‌زیست می‌توان به مواردی در چند بخش اشاره کرد:

بخش نخست: آلودگی هوا که  سبب کاهش کیفیت هوا، ایجاد پدیده وارونگی و افزایش غلظت آلاینده‌ها می‌شود که سبب شده تعداد زیادی از روزهای سال هوای شهرهای استان آلوده و در معرض خطر باشد.

 بخش دوم: آلودگی آب است که سبب آلودگی رودخانه‌ها، تالاب‌ها و آب‌های زیرزمینی با مواد شیمیایی، فلزات سنگین و فاضلاب‌های صنعتی می‌شود که این روند به‌تدریج در حال وقوع است که در آینده به نحو نگاه‌گیری هویدا خواهد شد.

بخش سوم: تخریب ساختمان و بافت خاک‌ها سطح استان به ویژه در مناطق مرکز و جنوبی است؛ زیرا آلودگی خاک با مواد نفتی، فلزات سنگین و مواد شیمیایی، سبب کاهش حاصلخیزی خاک و از بین‌رفتن پوشش گیاهی خواهد شد.

بخش چهارم: تخریب اکوسیستم‌ها است که موجب از بین‌رفتن تنوع زیستی، تخریب تالاب‌ها و جنگل‌ها و مراتع و کاهش جمعیت گونه‌های جانوری و گیاهی می‌شود که تقریباً در بیشتر حوزه‌ها مرکز و جنوب به‌شدت و در شمال استان با شدت کمتری در حال وقوع است.

بخش پنجم: باران‌های اسیدی است که به‌عنوان یک عامل فرعی آلودگی‌های شیمیایی است و سبب آسیب به ساختمان‌ها، آثار تاریخی و پوشش گیاهی، افزایش اسیدیته آب‌ها و خاک‌های استان خواهد بود.

*مهم‌ترین عوامل اصلی آلودگی در خوزستان:

 نخست: صنایع نفت و گاز با انتشار گازهای گلخانه‌ای، ذرات معلق و ترکیبات آروماتیک چندحلقه‌ای است.

دوم: صنایع پتروشیمی با انتشار ترکیبات آلی فرار، فلزات سنگین و مواد شیمیایی خطرناک است.

 سوم: صنایع فولادی و کربنی با انتشار اکسیدهای گوگرد، نیتروژن و ذرات معلق است.

چهارم: فاضلاب‌های صنعتی و شهری با تخلیه فاضلاب‌های صنعتی حاوی مواد شیمیایی خطرناک به رودخانه‌ها و منابع آبی است.

برای مقابله با آلودگی‌های ذکر شده چاره‌ای نیست مگر اینکه با به‌روزرسانی فناوری صنایع و  استفاده از فناوری‌های نوین و تجهیزات تصفیه برای کاهش انتشار آلاینده‌ها و پایش و کنترل مستمر با نظارت دقیق بر فعالیت صنایع و اعمال قوانین زیست‌محیطی و توسعه صنایع پاک با  حمایت از سرمایه‌گذاری در صنایع کم آلاینده و دوستدار محیط‌زیست و مدیریت پسماندهای صنعتی با جمع‌آوری و دفع ایمن پسماندهای صنعتی و آموزش و آگاهی‌رسانی با افزایش آگاهی عمومی در مورد اهمیت حفاظت از محیط‌زیست و کاشت درختان و احیای مراتع با افزایش فضای سبز برای جذب آلاینده‌ها و بهبود کیفیت هوا اقدام‌های اساسی به عمل آورد.

البته این‌ها تنها بخشی از اثرات مخرب آلودگی بر سلامت انسان‌ها و محیط‌زیست خوزستان هستند.

برای مقابله و برنامه‌ریزی برای این معضل، نیاز به همکاری همه‌جانبه دولت، صنایع و سازمان‌های مردم‌نهاد است. تهیه نقشه راه جامع ترمیم و اصلاح مشکل های زیست‌محیطی خوزستان باید در دستور کار مدیران قرار گیرد.

 ۴ مهر ۱۴۰۳