اهواز/ حبیب خبر- منوچهر برون:

در سپیده‌دمان روزهای کودکی‌مان، آواز پرندگان، نخستین نغمه‌هایی بود که زندگی را در دل‌های کوچک‌مان روشن می‌کرد.

گاه در کوچه‌های خاکی و گاه بر شاخسار درختان بی‌ادعا، پرنده‌ای می‌خواند و ما بی‌آنکه بدانیم، به زبان طبیعت گوش می‌سپردیم؛ ولی اکنون، صدای این نغمه‌ها در میان هیاهوی صید، سود، و سودا کم‌کم خاموش می‌شود. پرندگان، این پیام‌آوران بهار و نوازش‌گران بی‌منت طبیعت، دیگر امنیتی برای آشیانه ندارند.

شکار پرندگان، فراتر از یک خطای ساده است؛ این عمل، ضربه‌ای‌ست پنهان به نظم پیچیده‌ی بوم‌سازگان‌هایی که هزاران سال، بی‌هیچ رخنه ای، به زندگی ادامه داده‌اند.

هر پرنده‌ای که از آسمان گرفته می‌شود، تنها یک موجود زنده نیست که قربانی شده، بلکه گره‌ای‌ست از زنجیره‌ی زیست که گسسته می‌شود و هر گسست، گامی به‌سوی ناپایداری، خشکی، و مرگ خاموش طبیعت است.

پرندگان، افزون بر زیبایی و موسیقی دل‌انگیز پروازشان، نقش برجسته ای در طبیعت دارند. آنان دانه‌پراکنان وفادار درختان‌اند، نگهبانان مزارع در برابر آفات و پیام‌آوران تغییر فصل‌ها. شکار آنان نه‌تنها یک فاجعه‌ی زیباشناختی، بلکه ترساندن آشکاری است در امنیت غذایی و برابری زیستی ما.

در این میان، گونه‌هایی چون "بلبل خرما"، که در جنوب ایران به‌ویژه نواحی خرماخیز زندگی می‌کند، به نمادی از پیوند ژرف میان فرهنگ و طبیعت اند. بانگ آنان، گویی بازتابی از خود سرزمین خوزستان است؛ گرم، پرشور و زنده. ولی این نواها در دامی از آز انسانی گرفتار می‌شوند و قفس‌هایی که باید برای نجات گونه‌ها گشوده شوند، ابزاری شده اند برای دربند کردن و دادوستد.

در ادبیات کهن ما، پرندگان همواره نماد آزادی، پاکی و پیام‌آوران عشق بوده‌اند. از منطق‌الطیر عطار تا غزل‌های حافظ، پرنده جست‌وجوگر حقیقت روح آدمی‌ست. آیا زمان آن نرسیده که این نگاه انسانی و شاعرانه را به طبیعت بازگردانیم و بر سر پرندگان، نه دام بلکه سایه‌ای امن بگسترانیم؟

راه رهایی، نه در برخوردهای دوره ای بلکه در آگاهی گروهی هویدا است. اگر از دل مدرسه‌ها، خانه‌ها، رسانه‌ها و فرهنگ عمومی بانگی برخیزد که عشق به طبیعت را چون عشق به مادر در دل تبار‌ها بکارد، شاید پرندگان باز هم با خیال آسوده بر بام خانه‌ها بخوانند. آنگاه، قفس‌ها نه زندانی برای پرندگان، که تنها اشاره ای به تنگناهای روح آدمی خواهد بود.

 آه... ای پرنده‌ی کوچک، برگرد! که شرمگینِ سکوت آسمان‌ها شده‌ایم...