حبیب خبر:

 "فریدالله ادیب‌آیین"، یکی از چهره‌های برجسته و چندسویه هنر امروز و فردای افغانستان در پهنه‌های نقاشی، موسیقی، نقد هنری، مجموعه‌داری و نوآوری های فنی است.

 به گزارش خبرنگار حبیب خبر، این کنشگر شناخته شده در سطح منطقه و جهان، نمادی از پیوند هنر، اندیشه و فن‌آوری در دنیای امروزین است.

 در ادامه، با زندگی، آثار و دیدگاه‌های نوآورانه هنری او آشنا شوید.

*زندگی‌نامه و پیش‌زمینه خانوادگی

 "فریدالله ادیب‌آیین" در شهر هرات، یکی از مراکز مهم فرهنگی و هنری افغانستان زاده شد. خانواده‌ای فرهیخته و اهل علم داشت.

 پدرش عزیزالله از افسران ارشد ارتش و مادرش معلمی دلسوز و فرهنگ‌دوست بود.

 او در سن پنج‌سالگی وارد مدرسه شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همان شهر به پایان رساند.

 در دوران نوجوانی به ایران مهاجرت کرد و در آنجا نخستین آموزش‌های تخصصی در نقاشی را نزد عمویش، نصرالله سروری ـ نقاش معروف افغان ـ فراگرفت این دوران، چرخشگاهی در شکل‌گیری نگرش‌های هنری و مفهومی او بود.

 *تحصیلات و تخصص‌ها

 ادیب‌آیین دارای دکترای هنر و دکترای مهندسی برق است. او با ذهنی ترکیبی و نگاه میان‌رشته‌ای، همزمان به علوم فنی و هنر تسلط دارد. این ویژگی بی همتا انگیزه شد تا بتواند چهار نوآوری فنی نیز ثبت کند، از جمله:

 دستگاه جوش پلاستیک به پارچه

 چاپ بدون دخالت شخص

 دوربین عکاسی خاص

 سامانه‌ مهندسی ابتکاری در الکترونیک صنعتی

*سبک هنری و زیبایی‌شناسی

آثار نقاشی "فریدالله ادیب‌آیین" بیشتر در چارچوب اکسپرسیونیسم انتزاعی، انتزاع مفهومی و گاه میدان رنگی شکل گرفته‌اند. او از تکنیک‌های پیچیده‌ای نظیر:

نقاشی کنشی (Action Painting)

قطره‌ای (Drip Painting)

استفاده از کاردک و ماله‌های حجیم

و چکاندن و پاشیدن رنگ بر روی بوم‌های بزرگ بهره می‌گیرد.

نقاشی‌های او بازتابی از اندیشه، فلسفه، تاریخ، اسطوره و موسیقی هستند و همواره تلاش دارد مفاهیم بزرگ و پیچیده را به شیوه‌ای حسی و چندوجهی منتقل کند.

*موسیقی به زبان رنگ

"ادیب‌آیی" پیشگام در بیان موسیقی از طریق رنگ است. او از موسیقی کلاسیک هند (به‌ویژه راگاها و تالامالاها) الهام می‌گیرد و نت‌های موسیقایی را با چرخه‌های رنگ، روانشناسی و نمادگرایی پیوند می‌دهد.

برای نمونه: نت سا (Sa) با رنگ زرشکی و مفاهیم آغاز، ریشه و خلوص در ارتباط است.

نت ره شودا (Re Shuddha) به رنگ قرمز نارنجی و مفاهیمی چون انرژی، شور و آگاهی متصل است.

او با آمیختن این زبان موسیقایی با نقاشی، آثاری چندساحتی و چندحسی خلق می‌کند که تجربه‌ای ترکیبی از شنیدن، دیدن و درک فلسفی را ارائه می‌دهد.

*جنبش معناباوری و زیبایی‌شناسی ژرف‌نگر

او در دسته‌ای از هنرمندان قرار می‌گیرد که به مفاهیم فلسفی، هستی‌شناختی، عرفانی و تاریخ‌پژوهانه توجه دارند. او از سبک‌هایی چون: اکسپرسیونیسم معنوی- انتزاع هندسی- آکروماهای مینیمالیستی و انتزاع پرانرژی میدان رنگی، استفاده می‌کند و آثارش اغلب با نقد اجتماعی، روانشناسی درونی و بینامتنیت هنری ترکیب شده‌اند.

*مجموعه‌داری و میراث فرهنگی

ادیب‌آیین نخستین مجموعه‌دار رسمی آثار فرهنگی و هنری افغانستان است. مجموعه‌ی ارزشمند او با فرنام "راه لاجورد" از سوی اداره کل موزه‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایران به ثبت رسیده است.

این مجموعه شامل: نسخه‌های خطی- سازهای سنتی- اشیای تاریخی- آثار خوشنویسی و نقاشی‌های کلاسیک است که نشان‌دهنده تلاش او برای حفظ و ترویج هویت فرهنگی افغانستان است.

*آثار برجسته

از آثار برجسته او می‌توان به یادگارهای زیر را نمایاند:

ملا ممدجان: اثری چندلایه که تلفیقی از روایت فولکلور، موسیقی و رنگ است.

سلسله‌ نقاشی‌های رنگ‌صدا (Color-Sound Series): مجموعه‌ای از آثار که نت‌های راگاها را به رنگ ترجمه کرده است.

دروازه‌ی کبود: تابلویی در سبک انتزاعی-معنوی که نشانگر جدال میان نور و تاریکی است.

*شخصیت هنری و هنایش های اجتماعی

"ادیب‌آیین" هنرمندی درونگرا، اندیشمند و پیشگام است. او از محدودیت‌های ایدئولوژیک پرهیز می‌کند و هنر را بستری برای بیان آزاد، تفکر عمیق و تجربه‌ی چندحسی می‌داند. کارایی او بر هنرمندان امروز افغانستان و منطقه قابل توجه است.

*هم‌آوری

فریدالله ادیب‌آیین یک دیوان‌سالار هنر، فیلسوف رنگ و مهندس ایده‌ها است. او نشان داد که هنر می‌تواند ترکیبی از تاریخ، فرهنگ، فناوری و عرفان باشد.

آثار او تجلی نگاه نو به تجربه‌ی بشری و بازتابی از پیوند روح و فرم است. او با گشودن مرزهای سنتی هنر، راهی نو برای آینده هنری افغانستان و جهان گشوده است.