اهواز/ حبیب خبر:

شاعران انجمن «خروش کارون» در واکنش به دستور «حملات سنگین» "نتانیاهو" به "غزه"، دیوانِ بداهه‌ها و سروده‌های درپیوند خود را با جنگ "دوازده‌روزه"، گشودند و به‌طور نمادین به نخست‌وزیری رژیم صهیونیستی پرتاب کردند. 

*محمد بقالان:

برخیز تفنگ کهنه را روغن زن

با پای خودش، به عرصه آمد دشمن

ایرانِ عزیزتر زِ جان را دریاب

جان همه مان فدای خاکِ "میهن"

*عبدالله نورزاده:

هر آنکس که در او  مهر وطن هست

دلش  زین  ماجرا ها رفته از دست

حسن چون من  مثال  مار زخمی

کجا  در او  مجال  گفتمان  هست

*علیرضا صاحب:

هرجا به بشر، رسانده شر، آمریکا‌

هر  دم زده  تیتر  بد خبر،  آمریکا

کل عبداله اگر چه ترسیده؛ ولی

فریاد کَشَیده:  مرگ بر آمریکا

*بهمن الماسی فر:

جانم به فدای نام تو ای ایران

مستیم همه زِ جام تو ای ایران

از چاله به چاه ما نیفتیم عزیز

دشمن ندهیم زمام تو ای ایران

*علی فرهادی:

آماده ی جنگم، چو حبیب بن مظاهر

همواره تفنگم به کنار و حی و حاضر

از مرگ نترسیدم و از ننگ گریزان

ای خصم من ایرانی ام از ارتش نادر

*محمد بقالان:

ایران شرف و حمیتِ ملت ماست

در هر وجب اش نخل شرافت برپاست

این شعله که برخاسته از موشک مان

این نفرت خلق است که دودش به هواست

*حسن خیاطان:

ایران نفس و شرافت ملت ماست

در هر وجبش بلوط غیرت برپاست

این موشک برخاسته تا اسراییل

یک نسخه تازه از ابابیل خداست

*علی فرهادی:

از موشک ما جهان به خود لرزیده

روباه دغل نتانیاهو... یده

چشمش به ترامپ این غلط را کرد

در حمله وری ترامپ هم گو...یده

*محمدبقالان:

گر تنگه هرمز و ببندی، شیری

بی وقفه در این کار، بکن تدبیری

آن ضربه ی کاریِ موثر این ست

این ست کلیدِ قلعه، بی درگیری

*علی فرهادی:

تفسیر بکن واژه جان برکف را

انجیل و تورات و دگر مصحف را

این واژه فقط در سر هر ایرانی ست

هنگام عمل تکاوران در صف را

*معصومه خرم پور:

ما ملّت ضدّ و موشک و ترفندیم

ما تنگه به روی دشمنان می‌بندیم

بگذار به حال خوبشان خوش باشند

یک روز به ریش همه شان می خندیم

محمد بقالان:

دارند به مادر وطن می خندند

دارند به ریش تو و من می خندند

 آن روز که تنگه را ببندد ایران

دنیا به ترامپِ اَهرمن می خندند

*معصومه خرم پور:

ما، مام وطن به دشمن اصلن ندهیم

هرگز به ترامپ اجنبی تن ندهیم

برگو به تمام جوفروشان جهان ؛...

ارزش به بَدان به قدر ارزن ندهیم

*محمد بقالان:

ما دست عدو، زمام کشور ندهیم

گر سر بدهیم، محاله سنگر بدهیم

 گویید به این ترامپ مادر مرده

ما باج به تو دلقکِ عنتر ندهیم

*ایرج خواجوی:

وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌

آیه ۱۳۹ آل عمران

پاپس مکش از مقصد و مقصود خودت

با رشته غم گره مزن پود خودت

بر اوج کمال دست می یابی اگر

دل را بدهی به عشق معبود خودت

*علیرضا صاحب:

صحرا شده لاله گون زِ خونریزیِ تان

ویران همه جا زِ  خویِ چنگیزیِ تان

آرام چو  سرویم  که هرگز ما را

ترسی نَبُوَد زِ بادِ پاییزی تان

*عیسی سجادی:

در جنگ اگر چه خانه ها ویران است

پیروزی جنگ همیشه با ایران است

در خط مقدم دفاعیم با شعر

فرمان اگر بدست بقالان است

*علیرضا صاحب:

ما پا به رکابِ  حضرتِ بقالیم

مامور جنابِ حضرتِ بقالیم

ما را زِ جهاد نیست باکی؛ زیرا

مست از مَیِ نابِ حضرتِ بقالیم

*محمد بقالان:

هرچند که من از رَدِه خارج هستم

درگیر دوای پُرمخارج هستم

با فتق دریده و... پروستات خراب

توی صف دکتر... معالح هستم

*بچه نفتون:

هرچند که در حال نگارش هستم

دیوان بداهه را به رویم بستم

تا حفظ کنم حماسه رُستم را

فریاد زنم که من ز چشمش رَستم

بررسی اشعار اعتراضی انجمن «خروش کارون» علیه نتانیاهو و آمریکا

حبیب خبر- هوشمند هوشیارزاده:

این بداهه کوبی نتانیاهو، شعرهای شماری از شاعران انجمن «خروش کارون» است که در جریان یک جنگ ۱۲روزه زاده شدند و در حقیقت در پاسخ به تهدیدها و مواضع آمریکا و ترامپ هست.  

اشعار سراسر حماسی، اعتراضی و میهن‌پرستانه هستند و مضامین اصلی آن‌ها عبارتند از:

۱. نگاهی به محور مقاومت و جنایات اسراییل:

اگرچه شعرها درباره جنگ دوازده زوزه است، اما تمرکز آنها بر روی پاسخ ایران و مواضع ضد اسرائیلی و ضد آمریکایی معطوف می‌شود.

ضدیت با اسرائیل: اشاره مستقیم به موشک‌هایی که تا اسرائیل می‌رود (حسن خیاطان).

مثال: "این موشک برخاسته تا اسراییل / یک نسخه تازه از ابابیل خداست"

انتقاد تند از نتانیاهو و ترامپ: لحنی شدیداً توهین‌آمیز و غیررسمی برای تحقیر رهبران متخاصم.

مثال: "روباه دغل نتانیاهو... یده / در حمله وری ترامپ هم گو...یده" (علی فرهادی)

۲. میهن‌پرستی و آمادگی نظامی ایران:

مضمون بیشتر اشعار، تأکید بر قدرت و آمادگی نظامی ایران و غیرت ملی است.

آمادگی برای جنگ: دعوت به برخاستن و آماده کردن تفنگ.

مثال: "برخیز تفنگ کهنه را روغن زن / با پای خودش، به عرصه آمد دشمن" (محمد بقالان)

مثال: "آماده ی جنگم، چو حبیب بن مظاهر / همواره تفنگم به کنار و حی و حاضر" (علی فرهادی)

افتخار به قدرت موشکی: موشک‌ها نماد نفرت و قدرت ملت معرفی می‌شوند.

مثال: "این شعله که برخاسته از موشک مان / این نفرت خلق است که دودش به هواست" (محمد بقالان)

نداشتن ترس از دشمن: تأکید بر شجاعت و پایداری در برابر تهدیدها.

مثال: "از مرگ نترسیدم و از ننگ گریزان / ای خصم من ایرانی ام از ارتش نادر" (علی فرهادی)

۳. موضوع راهبردی "تنگه هرمز":

بستن تنگه هرمز به عنوان یک اهرم فشار کاری و مؤثر علیه دشمن (ترامپ و آمریکا) چندین بار مطرح شده است.

مثال: "گر تنگه هرمز و ببندی، شیری / بی وقفه در این کار، بکن تدبیری" (محمد بقالان)

مثال: "ما تنگه به روی دشمنان می‌بندیم" (معصومه خرم پور)

مثال: "آن روز که تنگه را ببندد ایران / دنیا به ترامپِ اَهرمن می خندند" (محمد بقالان)

۴. ارزش‌های دینی و حماسی:

استناد به قرآن: استفاده از آیه ۱۳۹ سوره آل عمران (وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ‌) برای تقویت روحیه پایداری (ایرج خواجوی).

اسطوره‌های ملی و مذهبی: استفاده از تشبیه به حبیب بن مظاهر، ارتش نادر، ابابیل و رستم برای تقویت بار حماسی اشعار.

۵. طنز و کنایه در پایان:

در انتهای اشعار، فضایی از طنز خودمانی و بداهه ایجاد می‌شود که از جدیت اولیه فاصله می‌گیرد.

شاعران (علیرضا صاحب و عیسی سجادی) به طور طنزآمیز، محمد بقالان را به عنوان رهبر فرماندهی این جهاد شعری معرفی می‌کنند.

محمد بقالان نیز در پاسخ، با طنزی کنایه‌آمیز، اعلام می‌کند که از رده خارج است و با مشکل های جسمی (فتق، پروستات) در صف دکتر به سر می‌برد و نه در خط مقدم!

شعر آخر (بچه نفتون) نیز بر بداهه‌نویسی و حفظ حماسه رستم (میراث ملی) تأکید دارد.

*نکته های ادبی و فرمی:

قالب: بیشتر اشعار در قالب دوبیتی و رباعی سروده شده‌اند که مناسب برای بداهه‌سرایی و انتقال سریع و کوبنده پیام است.

زبان: زبان اشعار عامیانه، صریح و پرخاشگر است و از ادبیات رسمی فاصله می‌گیرد. (به ویژه در استفاده از الفاظ تند علیه ترامپ و نتانیاهو).

آهنگ: آهنگ اشعار به دلیل سادگی قالب و انتخاب کلمات، بسیار تند و حماسی است و برای خواندن در جمع‌های اعتراضی مناسب به نظر می‌رسد.

این مجموعه شعر، نمونه‌ای از شعر اجتماعی-سیاسی واکنشی و لحظه‌ای است که در آن، احساسات تند ملی و مذهبی شاعران در قالب اشعار کوتاه و مؤثر بازتاب یافته است.

*درباره انجمن ادبی "خروش کارون"

انجمن «خروش کارون» یک انجمن ادبی خانگی (مردم‌نهاد) است که در اهواز فعال بوده و تمرکز اصلی آن بر شعر و مباحث ادبی است.

محل فعالیت: اهواز، استان خوزستان. نام انجمن نیز تداعی‌گر خوزستان و رودخانه کارون است.

نوع فعالیت: این انجمن محافلی برای بداهه‌سرایی، نقد و تبادل نظر ادبی برگزار می‌کند. (همانطور که در متن هم اشاره شد، اشعار ارائه‌شده بداهه هستند).

بنیانگذار و شخصیت‌های کلیدی: استاد "محمد بقالان" (که اشعار زیادی در مجموعه ارائه شده، از اوست) از چهره‌های مهم و گردآورنده تاریخچه این انجمن است.

از استاد محمد بقالان مجموعه شعر "آینه ای مشرف به آفتاب" در سال ۱۳۹۷ کتاب «خروش کارون": (تاریخچه انجمن ادبی خروش کارون اهواز) در سال ۱۳۹۸ و کتاب شعر "به نام دوست" در سال ۱۳۳۹ چاپ و پخش شده است.

ماهیت: بر اساس گزارش‌ها، این انجمن یکی از نمونه‌های انجمن‌های شعر مردم‌نهاد یا خانگی در اهواز است.

اشعار: همانطور که در مجموعه اشعار مشاهده شد، فعالیت آن‌ها محدود به مسائل ادبی صرف نیست و در قبال رویدادهای سیاسی و اجتماعی منطقه و جهان نیز با سرودن اشعار واکنشی، موضع‌گیری می‌کنند.

* رویداد «جنگ دوازده روزه» غزه

اشاره به «جنگ دوازده روزه» در متن، به یک درگیری نظامی مشخص در تاریخ مناقشات فلسطین و اسرائیل اشاره دارد که از نظر روایت رسانه‌ای در ایران دارای اهمیت و دستاورد تلقی می‌شود.

منظور از جنگ: این اصطلاح عموماً به درگیری نظامی گسترده‌ای اشاره دارد که در ماه می ۲۰۲۱ (اردیبهشت ۱۴۰۰) بین گروه‌های مقاومت در غزه (مانند حماس و جهاد اسلامی) و ارتش اسرائیل روی داد.

دلایل آغاز درگیری: این نبرد پس از تنش‌ها در بیت‌المقدس، به ویژه در محله شیخ الجراح، و متعاقب آن پرتاب موشک از غزه در واکنش به درگیری‌های مسجدالاقصی آغاز شد.

*دستاوردها (از دیدگاه منابع خبری مورد استناد در جست و جو):

از نظر رسانه‌هایی مانند حبیب خبر و دفاع پرس، این جنگ با پیروزی مقاومت فلسطین به پایان رسید، زیرا اسرائیل مجبور به پذیرش آتش‌بس شد و حملات موشکی مقاومت توانست بخش‌های عمده‌ای از اراضی اشغالی را فلج کند.

در این روایت، این نبرد به عنوان نقطه عطف و نشانه شکست راهبردی دشمن و عامل ارتقاء محبوبیت ایران به عنوان "قهرمان استکبارستیزی" تلقی شده است.

ارتباط با شعر: شاعران انجمن خروش کارون، سروده‌های بداهه خود را در پیوند با این رویداد (جنگ دوازده‌روزه) و دستور حملات سنگین نتانیاهو به غزه سروده‌اند. (که در زمان نگارش مقاله توسط حبیب خبر، به صورت نمادین دیوان اشعار را به سمت نخست‌وزیری رژیم صهیونیستی پرتاب کرده‌اند).

*بررسی اطلاعات شاعران انجمن "خروش کارون"

۱. محمد بقالان (مهم‌ترین و فعال‌ترین شاعر در مجموعه)

نقش محوری:  وی شاعر آييني، محلی‌سرا و از چهره‌های با پیشینه ادبیات خوزستان است.

او تأسیس کننده انجمن ادبی "خروش کارون" در اهواز است و ۳۰ سال جلسات آن را به صورت هفتگی اداره کرده است.

*آثار و سبک:

محلی‌سرایی: او به دلیل سرودن شعر ترکیب‌بند مناظره با چهار زبان/گویش محلی (شوشتری، دزفولی، لری و فارسی) شهرت دارد که از نظر برخی منتقدان، در تاریخ ادبیات معاصر بی‌پیشینه است. این ویژگی (توجه به فرهنگ و گویش بومی خوزستان) نشان‌دهنده ریشه‌دار بودن او در فرهنگ منطقه است.

دیدگاه ادبی: او باور دارد شعری که بتواند در اذهان مردم بماند، همان قالب غالب (کلاسیک) است. این دیدگاه با قالب‌های (رباعی و دوبیتی) استفاده شده در اشعار اعتراضی کاملاً همخوانی دارد.

نتیجه‌گیری در مورد شخصیت شعری:  بقالان نه تنها یک شاعر فعال است، بلکه یک کنشگر ادبی و بنیانگذار محفل شعری است که نقش رهبری و مرجعیت در انجمن را دارد (همانطور که در طنز پایان اشعار اعتراضی به او لقب "حضرت بقال" و "فرماندهی" داده شده بود).

*برداشت پایانی:

انجمن «خروش کارون» محفلی است که توسط شاعران محلی و ادبیات‌دانان (به رهبری محمد بقالان) در خوزستان تشکیل شده و شعر را به عنوان ابزاری کوبنده، بداهه و حماسی برای واکنش به سیاست‌های جهانی و میهنی به کار می‌برد.