حبیب خبر- عبدالحمید گل افشان:

همه ساله با شروع سال تحصیلی جدید، موضوع تغذیه دانش آموزان و کیفیت بوفه های مدارس بار دیگر به یکی از دغدغه های اصلی خانواده ها تبدیل می شود.

 درحالی که دستورالعمل های رسمی وزارت آموزش وپرورش و بهداشت بر عرضه مواد غذایی سالم تأکید دارند،
 گزارش ها از فروش گسترده خوراکی های غیرمجاز، سودجویی برخی مسئولان و ضعف نظارتی حکایت دارد.

 در این گزارش، چالش ها، نظرات کارشناسان و راهکارهای عملی بررسی شده است.

 وضعیت بحرانی برخی بوفه های مدارس:

*ازساندویچ کالباس وفلافل تا نوشابه های گازدار

 بر اساس دستورالعمل های ابلاغی، عرضه کالباس، فلافل، نوشابه های گازدار، پفک، چیپس، و شیرینی های چسبناک(پاستیل) در بوفه های مدارس ممنوع است .
 با این حال، تحقیقات میدانی نشان می دهد بسیاری از بوفه ها همچنان این اقلام را به ویژه در قالب ساندویچ های آماده یا تنقلات فله می فروشند.
«در برخی مدارس، سرایداران مواد ناسالم را به صورت پنهانی عرضه می کنند و سود حاصل را شخصاً استفاده می کنند».

همچنین «قفسه برخی بوفه های مدارس با خوراکی های وسوسه انگیز پر شده که تنها گرسنگی را رفع می کنند، نه نیازهای تغذیه ای».

*سودجویی و مدیریت غیرشفاف:

برخی سرایداران یا پیمانکاران بوفه ها، مواد غیرمجازرا با سود بالا می فروشند و درآمد را به جای بهبود مدرسه، به جیب می زنند .
دربرخی موارد، مدیران مدارس اجازه مدیریت بوفه را به سرایداران نمی دهند و خود سودرا برای هزینه های شخصی یا مدرسه استفاده می کنند .

نظارت ضعیف آموزش وپرورش:

«تنها ۲۳٪ مدارس بازرسی شده، مواد سالم توزیع می کنند».
بخشنامه های کلیشه ای بدون پیگیری اجرایی، عملاً بی اثر هستند.

*کمبود نیروی نظارتی:

براساس آماربه ازای هر ۴هزار دانش آموز تنها یک مربی بهداشت وجود دارد،
درحالیکه استاندارد جهانی ۱ به ۷۰۰ است.

در مناطق روستایی، نظارت تقریباً صفر است و بوفه ها فاقد امکانات اولیه بهداشتی هستند .

فرهنگ تغذیه ناسالم:

دانش آموزان به دلیل تبلیغات و در دسترس بودن، به مصرف خوراکی های شور و شیرین عادت می کنند. «نمک موجود در تنقلات، ذائقه کودکان را به سمت غذاهای ناسالم سوق می دهد».

راهکارهای پیشنهادی کارشناسان

*نظارت مستمر و مشارکت والدین:

نصب لیست مواد مجاز و غیرمجاز در معرض دید دانش آموزان و والدین .

تشکیل کمیته های متشکل از اولیا، مربیان بهداشت و نمایندگان دانشگاه علوم پزشکی برای بازرسی ماهانه .

شفاف سازی مالی

الزام مدارس به انتشار گزارش درآمد و هزینه های بوفه به صورت عمومی.

استفاده از سامانه های الکترونیکی برای ثبت فروش و جلوگیری از سودجویی .

ارتقای کیفیت مواد عرضه شده:

جایگزینی خوراکی های سالم مانند نان و پنیر، میوه های ضدعفونی شده، خشکبار بسته بندی، و شیر پاستوریزه به جای تنقلات مضر.

تشویق مدارس به همکاری باتولیدکنندگان دارای نشان سیب سلامت .

آموزش و فرهنگ سازی:

برگزاری کارگاه های تغذیه سالم برای دانش آموزان و والدین

استفاده از ظرفیت رسانه های مدرسه برای تبلیغ مواد غذایی مفید .

تقویت نیروی انسانی:

استخدام مربیان بهداشت به میزان کافی (حداقل ۱ به ۷۰۰ دانش آموز) .
آموزش ویژه به مدیران و سرایداران درباره دستورالعمل های بهداشتی .

فرشته فزونی (رئیس گروه بهبود تغذیه):

«عرضه مواد ناسالم نه تنها سلامت دانش آموزان را تهدید می کند، بلکه الگوی تغذیه ای آنها را برای آینده تخریب می کند»

مجید تاجیک (کارشناس بهداشت محیط):

«مدیران مدارس باید مستقیم بر بوفه ها نظارت کنند و تنها مواد مجاز را اجازه فروش دهند».

ربابه شیخ الاسلام (مدیر دفتر بهبود تغذیه):

«حس مسئولیت اجتماعی در مدیران و خانواده ها باید تقویت شود؛بخشنامه ها به تنهایی کافی نیستند» .

بوفه های مدارس به جای تبدیل شدن به پایگاهی برای تأمین سلامت دانش آموزان، به محلی برای سودجویی و بی توجهی به استانداردها تبدیل شده اند.

برطرف کردن این بحران نیازمند عزم جدی نهادهای مسئول، مشارکت فعال والدین، و اصلاح ساختار نظارتی است.

بدون اقدام عملی، شعارهای «تغذیه سالم» تنها روی کاغذ باقی خواهند ماند.

 گزارش از: عبدالحمید گل افشان